გეგმიური საკეისრო კვეთა
გეგმიური საკეისრო კვეთა არის ოპერაცია, რომლის ჩვენებაც უკვე განსაზღვრულია მსობიარობის დაწყებამდე – მისი ჩვენებებია:

I. პლაცენტაციის დარღვევა:

• პლაცენტის წინამდებარეობა.
  

II. ცვლილებები საშვილოსნოს კედელში:

• ექოსკოპიურად დადასტურებული ნაწიბურის არასრულფასოვნება საშვილოსნოზე(საკეისრო კვეთის, კონსერვატიული მიომექტომიის, საშვილოსნოს პერფორაციის, საშვილოსნოს რუდიმენტული რქის, მილის ორსულობისას საშვილოსნოს კუთხის ამოკვეთის დროს ან პლასტიკური ოპერაციების საშვილოსნოზე)
• საშვილოსნოს მრავლობითი მიომური კვანძები, განსაკუთრებით საშვილოსნოს ქვედა სეგმენტში მდებარეობისას ან როდესაც განლაგებულია საშვილოსნოს ყელის მიდამოში, განსაკუთრებით მისი სისხლმომარაგების დარღვევისას.

III. წინააღმდეგობები რომლებიც ხელს უშლიან ნაყოფის დაბადებას:

• სამშობიარო გზებზე წარმოქმნილი წინააღმდეგობები(ანატომიურად ვიწრო მენჯი II ხარისხის და ზევით, მენჯის ძვლების დეფორმაციები, საშვილოსნოს, საკვერცხისა და მცირე მენჯის ღრუს სხვა ორგანოების სიმსივნეები).
• მენჯბარძაყის სახსრების ანკილოზი, თანდაყოლილი ამოვარდნილობა ან გაკეთებული ოპერაციები.
• პირველი მშობიარობისას ნაყოფის სავარაუდოდ დიდი წონა(4500 გ. და უფრო მეტი).
• საშვილოსნოს ყელისა ან საშოს გამოხატული ნაწიბუროვანი შევიწროვება.
• ანამნეზში არსებული პლასტიკური ოპერაციები საშვილოსნოს ყელზე, საშოზე. შორისის III ხარისხის ჩახევა.

IV. ნაყოფის არასწორი მდებარეობა და წინამდებარეობა:

• მენჯით წინამდებარეობა ნაყოფის წონით 3600 გ.-ზე მეტი ან 2000 გ.-ზე ნაკლები(ქალის მენჯის ზომების გათვალისწინებით). III ხარისხის თავის გაშლითი მდებარეობა. შერეული მენჯ-ტერფებით წინამდებარეობა.
• მრავალნაყოფიანი ორსულობა: პირველი ნაყოფის ჯდომით წინამდებარეობა. სამი ან მეტი ნაყოფი. სიამის ტყუპები.
• მონოქონიალური მონოამნიონალური ტყუპები.
• ნაყოფის მყარი გარდიგარდმო მდებარეობა.

V. ექსტრაგენიტალური დაავადებები:

• ექსტრაგენიტალური ან გენიტალური კიბო(საკვერცხის, საშვილოსნოს ყელის).
• მაღალი ხარისხის მიოპია.
• გენიტალური პწვავე ჰერპესი.
• ექსტრაგენიტალური დაავადებები(გულ-სისხლძარღვთა სისტემის, ფილტვების, ნერვული სისტემის და სხვა), ზოგადი მდგომარეობის გაუარესება ორსულობისას.
• თირკმელების გადანერგვა და გულის ხელოვნური სარქველი.

VI. ნაყოფის მდგომარეობა:

• ნაყოფის ქრონიკული ჰიპოქსია და III ხარისხის ნაყოფის ზრდის შეფერხება რომელიც არ ექვემდებარება მკურნალობას.
• წინა მშობიარობისას ნაყოფის სიკვდილი ან ინვალიდობა.
• ნაყოფის განვითარების ანომალიები(გასტროშიზისი, კუდუსუნის დიდი ზომის ტერატომა, ომფალოცელე და სხვა).
• ვადაგადაცილებული ორსულობა პლაცენტაში არსებული ცვლილებებით, მეკონიალური სანაყოფე წყლებით და ნაყოფის ჰიპოქსიური მოვლენებით.

VII. ექსტრაკორპორალური განაყოფიერება.

გადაუდებელი საკეისრო კვეთა
გადაუდებელი საკეისრო კვეთა ითვლება ოპერაციად როდესაც ორსულობისას ან ბუნებრივი გზით მშობიარობის პროცესში წარმოიქმნა გართულებები რომელიც საშიშროებას უქმნის დედისა ან ბავსვის ჯანმრთელობას.

ჩვენებები ორსულობისას:

• პლაცენტის წინამდებარეობის ნებისმიერი ფორმა. სისხლისდენა.
• ნორმალურად მიმაგრებული პლაცენტის ნაადრევი აცლა.
• საშვილოსნოს ნაწიბურზე მოსალოდნელი, დაწყებითი ან უკვე არსებული გახევა.
• ნაყოფის მწვავე ჰიპოქსია.
• პრეეკლამპსიის მძიმე ფორმა, რომელიც არ ექვემდებარება მკურნალობას. ეკლამპსია.
• ქალის აგონიური მდგომარეობა ან უეცარი სკივდილი როდესაც ნაყოფი ჯერ კიდევ ცოცხალია.

ჩვენებები მშობიარობისას:

გადაუდებელი საკეისრო კვეთის ჩვენებები მშობიარობისას იგივეა რაც ორსულობის დროს. ამის გარდა შეიძლება შეიქმნას მდგომარეობა რომელიც საჭიროებს მშობიარობის დამთავრებას საკეისრო კვეთის გზით:

• სამშობიარო მოქმედების ანომალიები, რომელიბიც არ ექვემდებარება კორექციას(სამშობიარო მოქმედების სისუსტე, დისკოორდინაცია).
• კლინიკურად ვიწრო მენჯი.
• ნაყოფის თავის არასწორი წინამდებარეობა და ჩადგმა(შუბლით, წინა სახით მდებარეობა, ისრისებური ნაკერის მაღალი პირდაპირი მდებარეობა).
• ჭიპლარის მარყუჟის ან ხელის გამოვარდნა,
• ნაყოფის ტერფებით წინამდებარეობა.
• საშვილოსნოს მოსალოდნელი, დაწყებითი ან უკვე არსებული გახევა.
• სანაყოფე წყლების ნაადრევი დაღვრა და სამშობიარო მოქმედების უშედეგო აღძვრა.

ანესთეზია
საკეისრო კვეთა 95%-ის შემთხვევაში წარმოებს რეგიონალური ანესთეზიით(ეპიდურალური, სუბარაქნოიდალური ან კომბინირებული). ამ მეთოდით ხდება სხეულის ქვედა ნაწილის სრული გაუტკივარება. ქალს შეუძლია ნაყოფის დაბადებისთანავე ახალშობილი დაიჭიროს ხელში და დაიწვინოს მკერდზე.
ხოლო გადაუდებელი საკეისრო კვეთის შემთხვევაში უმეტეს შემთხვევაში ხორციელდება ზოგადი ანესთეზია.

ოპერაციის აღწერილობა
ოპერაცია კეთდება მუცლის ქვედა ნაწილში, ბოქვენის ზემოთ, განივი(პფანენშტილის) განაკვეთით. თუ მანამდე გაკეთებულია საკეისრო კვეთა, განაკვეთი კეთდება ძველ ნაწიბურზე, რომელიც ოპერაციის დამთავრებისას იკვეთება. შემდეგ ქირურგი ხსნის მუცლის წინა კედელს, საშვილოსნოზე წინა კედელს კვეთს, არღვევს სანაყოფე ბუშტის მთლიანობას, ამოყავს ბავშვი, კვეთს ჭიპლარს. ამის შემდეგ აცილებს მომყოლს. აღდგენს საშვილოსნოს მთლიანობას ერთშრიანი ნაკერით, შემდეგ აღდგენს მუცლის წინა კედელს და ბოლოს კანზე ადებს კოსმეტიკურ ნაკერს.

ნაკერი ოპერაციის შემდეგ
კოსმეტიკური ნაკერი ძაფების მოხსნას და ჭრილობის დამუსავებას არ მოითხოვს.

ოპერაციის შემდეგ პირველი დღეღამის განმავლობაში მელოგინეზე მიმდინარეობს სადღეღამისო დაკვირვება. საჭიროების შემთხვევაში კეთდება გაუტკივარება. უკეთებენ ანტიბიოტიკებს და ვენაში ფიზიოლოგიური ხსნარის გადასხმას. დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ადრეული ძუძუთი კვების დაწყებას რომელიც ხელს უწყობს საშვილოსნოს შეკუმშვას და ლაქტაციის სტიმულაციას. პალატაში სიარული დასაშვებია ოპერაციიდან 12 სთ-ის შემდეგ, ბინაზე გაწერა მე-5 დღის შემდეგ.

უპირატესობა:

• უპირატესია მაშინ, როდესაც მშობიარობა უფრო მეტ რისკს წარმოადგენს დედის ან ახალშობილისათვის ვიდრე საკეისრო კვეთა, იმ შემთხვევებში როდესაც ბუნებრივი მშობიარობა ქმნის საშიშროებას დედისა და ბავშვის ჯანმრთელობისა ან სიცოცხლისათვის, საკეისრო კვეთა შედარებით ნაკლებად ვნებს მშობიარეს ვიდრე მშბიარობის შესაძლო გართულებები.
• საკეისრო კვეთის დროს არ ხდება საშოს კედლების გაფართოვება, სამშობიარო გზების ტრავმატიზმი, მენჯის ფსკერის კუნთები არ სუსტდება, ამიტომ შემდგომი სქესობრივი ცხოვრების დროს არ იქმნება პრობლემები.
• არ ყალიბდება ჰემოროიდალური კვანზები, მცირე მენჯის ღრუს ორგანოების დაწევა, შარდის დაძაბვითი შეუკავებლობა.
• არ ხდება ნაყოფის თავის დეფორმაცია და ახალშობილის ტრავმატიზმი.
• განმეორებითი საკეისროს შემთხვევაში შესაძლებელია ქირურგიული სტერილიზაცია.

ნაკლოვანებები:

• მშობიარობასთან შედარებით ხანგრძლივი რეაბილიტაცია.
• ახალშობილზე შედარებით დიდი დატვირთვა. რომელიც დაკავშირებულია ატმოსფერულ წნევასთან და სუნთქვით ადაპტაციასთან.
• ბავშვი რომელიც არ გამოვიდა სამშობიარო გზებიდან, აქვთ სტერილური ნაწლავი რომელიც მიდრეკილია დისბაქტერიოზისაკენ.
• საკეისრო კვეთის შემდეგ რეკომენდირებულია ორსულობის დაგეგვმა მინიმუმ 1 წლის შემდეგ.

მეცნიერული კვლევების მიხედვით, ქალების 40-80% რომლებსაც ანამნეზში აღენიშნებათ ოპერაციული ჩარევა საშვილოსნოზე(კონსერვატიული მიომექტომია, საკეისრო კვეთა და სხვა) მშობიარობენ ბუნებრივი სამშობიარო გზით.

დადგენილია რომ საშვილოსნოს მიომეტრიუმის რეპარაცია(აღდგენა) სრულდება 6-8 თვეში, ამიტომ მშობიარობის დაგეგმვა შესაძლებელია ერთი წლის შემდეგ. ფაქტორები რომლებიც მოქმედებენ საშვილოსნოს მიომეტრიუმის რეპარაციულ პროცესებზე, შეგვიძლება დაიყოს ორ ჯგუფად:

1. არაოპერაციული: ესტრაგენიტანული დაავადება, ორსულობისა და მშობიარობის გართულება, ინფექცია, მიომეტრიუმის საწყისი მდგომარეობა, მშობიარეს იმუნოდეფიციტი.
2. ოპერაციული: განაკვეთის ანატომიური მდებარეობა, საკერავი მასალის ტიპი, მიომერიუმის აღდგენის მეთოდი, ჭრილობის იზოლირება, ჭრილობის განაკვეთში ქსოვილების იშემია და ზეწოლა.

მიზეზი(ჩვენება) რის გამოც განმეორებითი ორსულობა მთავრდება საკეისრო კვეთის გზით, არის პირველი საკეისრო კვეთის შემდგომი საშვილოსნოს ნაწიბურის არასრულფასოვნება ან იგივე დაავადების, მდომარეობის განმეორება მშობიარობისას.

განმეორებითი ორსულობის პერიოდში ნაწიბურის მდგომარეობაზე მონიტორინგი შესაძლებელია ულტრაბგერითი ან მაგნიტო-რეზონანსული ტომოგრაფიული კვლევით, რომელიც უნდა ჩატარდეს 37-38 კვირის ორსულობის პერიოდში.

საკეისრო კვეთის შემდგომი ორსულობა, მშობიარობის მართვა სპეციფიურია და თხოულობს განსაკუთრებულ ყურადღებას.

ესთეტიურ გინეკოლოგიაში ყველა ოპერაცია შეიძლება დავყოთ ორ ჯგუფად:

1. ფუნქციონალური მნიშვნელობის მქონე ოპერაციები. რომელიც სრულდება დაქვეითებული ან დაკარგული ფუნქციის აღსადგენად. მშობიარობის შემდეგ შორის გადაჭიმვისა და ჩახევის გამო შორისის შესავალი იზრდება და ვითარდება საშოს კედლების დაწევა. ვინაიდან საშოს კედელი ესაზღვრება სხვა მცირე მენჯის ღრუში განლაგებულ შინაგან ორგანოებს, ამიტომ საშოს კედლების დაწევა აისახება მეზობელი ორგანოების ფუნქციონირებაზე – შარდის ბუშტის და სწორნაწლავის დისფუნქცია.

დიაგნოზის დასასმელად ამ შემთხვევაში არ არის საჭირო სპეციალური გამოკვლევები, საკმაირისა პაციენტის ჩივილები და გინეკოლოგთან ვიზიტი. თუ მენკის ფსკერის კუნთების სისუსტეა და საშო გაფართოვებულია ან  საშოს კედლები უმნიშვნელოდ დაწეულია, ენიშნება მენჯის ფსკერის კუნთების გასამაგრებელი სპეციალური ვარჯიშები. თუ ვარჯიშებმა ეფექტი არ გამოიღო, საჭიროა გაკეთდეს ოპერაცია – საშოს წინა და უკანა კედლების პლასტიკა. ოპერაციული მკურნალობა მაშინაც კი დასაშვებია როდესაც არ არის საშოს კედლების დაწევა, მაგრამ არის შორისის ტრავმული ჩახევის შემდეგ დარჩენილი მნიშვნელოვანი ნაწიბური და საშოს შესავალი ღიაა.

2. ქირურგიული ჩარევა რომელიც ემსახურება სასქესო ორგანოების ვიზუალურად დახვეწას. ცნობილია რომ ნორმაში დიდი სასქესო ბაგეები ფარავს პატარას. ასეთი ბუნებრივი ანატომიური განლაგება ამცირებს საშოში ინფექციის შეჭრას. ამის გარდა დიდი სასქესო ბაგეები არეგულირებენ გენიტალიების ტემპერატურულ რეჟიმს. სასქესო ორგანოების ფორმის კორექცია მიზნად ისახავს ზედმეტი პიგმენტირებული, დანაოჭებული კანისა და კანქვეშა ცხიმის მოცილებას. დიდი სასქესო ბაგეების გადიდება წარმოებს ესტეტიკის მიზნით. თანამედროვე ტექნოლოგიები(სინთეტიკური გელი) გვაძლევენ საშუალებას ოპერაია გაკეთდეს ისე რომ დიდმა სასირცხო ბაგეებმა დახურონ პატარა.

ცნობილია რომ ზოგიერთ ქალს მცირე სასირცხო ბაგეების ზომები არასიმეტრიულია ან ზომაში დიდია და უქმნის დისკომფორტს. ამ შემთხვევაში ხორციელდება მცირე სასირცხო ბაგეების რეზექცია.

ამ პლასტიკურ ოპერაციებს მიეკუთვნება – ლაბიოპლასტიკა, ვულვოპლასტიკა, ვაგინოპლასტიკა.

ნებისმიერი მკურნალობის მეთოდის არჩევის შემთხვევაში განსაკუთრებით ქირურგიული, ექიმმა უნდა გაითვალისწინოს ავადმყოფის უსაფრთხოვება და ეკონომიური ეფექტურობა. თანამედროვე ლიტერატურული წყაროები ამტკიცებენ აზრს რომ საშოსმხრივი ჰისტერექტომია არის ყველაზე უფრო უსაფრთხო და ეკონომიურად ეფექტური მეთოდი საშვილოსნოს ამოსაკვეთად.

ა.შ.შ.-ს უკანასკნელი მონაცემები აჩვენებს რომ აბდომინალური მიდგომით ჰისტერექტომია სრულდება შემთხვევების 66%-ში, საშოსმხრივი - 22% და ლაპარასკოპიული - 12%.

ლაპარასკოპიული ჰისტერექტომიის დანერგვამდე აბდომინალური ჰისტერექტომია ა.შ.შ.-ში სრულდებოდა 65% შემთხვევაში ხოლო ვაგინალური – 35%. ლაპარასკოპიული მეთოდის დანერგვის მიზანი იყო რომ შემცირებულიყო აბდომინალური მიდგომით ჩატარებული ჰისტერექტომიების რიცხვი.  დღევანდელი მონაცემებით ჰისტერექტომიის სხვადასხვა მეთოდი მიგვანისშნებს რომ უმეტეს შემთხვევაში ლაპარასკოპიული ჰისტერექტომია სრულდება იმ ვენებით რომელიც ადრე კეთდებოდა საშოსმხრივი მიდგომით.

ყველა ჰისტერექტომიის ჩატარება არ თხოულობს რომელიმე კონკრეტულ მიდგომას, ზოგიერთ შემთხვევაში ჰისტერექტომია შესაძლებელია ჩატარდეს როგორც აბდომინალური ისე ლაპარასკოპიული ან ვაგინალური მიდგომით. მიუხედავად ამისა მრავლობითი რანდომიზირებული კვლევები აჩვენებს ვაგინალური ჰისტერექტომიის უპირატესობას. გონივრული იქნებოდა რომ ოპერაციული მიდგომის არჩევანი გააკეთოს პაციენტმა სრული ინფორმაციის მიღების შემდეგ.

ქირურგიული ტექნიკის არცოდნა არ არის ვაგინალური ჰისტერექტომიის წინააღმდეგჩვენება. ტექნიკური სირთულეები ბევრ შემთხვევაში მიანიშნებს არა ვაგინალური ჰისტერექტომიის წინააღმდეგჩვენებაზე, არამედ არაკომპეტენტურობას და ოპერაციის გაკეთების სურვილის არქონას.

ლაპარასკოპიული ჰისტერექტომია ითვლება მინიმალურ ინვაზიურ მეთოდათ. უფრო უსაფრთხოა თუ შევადარებთ აბდომინალურ ჰისტერექტომიას. მაგრამ ყველა გამოკვლევებით დასტურდება რომ ოპერაციის შედეგი ვაგინალური ჰისტერექტომიის შემთხვევაში უფრო უკეთესია ვიდრე ლაპარასკოპიით. ეს განპირობებულია უკეთესი კოსმეტიკური ეფექტით, სწრაფი გამოჯანმრთელებით და შედარებით უფრო ნაკლები ეკონომიური დანახარჯებით.

დღევანდელ დღეს ეჭვგარეშეა რომ ჰისტერექტომია აბდომინალური მიდგომით მეტად ინვაზიურია, შედარებით ნაკლებად ინვაზიურია – ლაპარასკოპიული. ხოლო ვაგინალური მიდგომისას ინვაზია მინიმალურია. განივთარებულ ქვეყნებში ჰისტერექტომიისას ვაგინაური მიდგომა შეადგენს 70% ხოლო აბდომინალური და ლაპაასკოპიული 30%.

ვაგინალური ჰისტერექტომია(საშვილოსნოს ამოკვეთა განაკვეთის გარეშე) - ოპერაციულ გინეკოლოგიაში არის ოქროს სტანდარტი

დიაგნოსტიკა

ვაგინალური ულტრასონოგრაფია მნიშვნელოვან როლს თამაშობს საშვილოსნოს ყელის ორსულობის დიაგნოსტიკაში გასაკუთრებით ორსულობის ადრეულ პერიოდში.

საშვილოსნოს ყელის პროგრესირებადი ორსულობის დროს დიდი რისკია პროფუზული სისხლდენის, რომელიც საფრთხეს უქმნის ქალის სიცოცხლეს.

საშვილოსნოს ყელის ორსულობის მკურნალობის მეთოდათ დღემდე ითვლებოდა ოპერაციული ჩარევა – საშვილოსნოს ექსტირპაცია, რომელიც ტრაგიკულია ქალისთვის განსაკუთრებით პირველი ორსულობისას.

კონსერვატიული მკურნალობა შეიძლება გაიყოს ორ ნაწილად: მედიკამენტოზური და მინიმალურად ინვაზიური ქირურგიული მკურნალობა.

მედიკამენტური მკურნალობისას მოიხმარება ციტოსტატიური და ემბრიოტოქსიური პრეპარატები. ციტოსტატიური პრეპარატების მოხმარება იძლევა გვერდით მოვლენებს(სტომატიტი, ტოქსიური ჰეპატიტი) და ნაკლებეფექტურია პროგრესირებული ორსულობისას. ამ პრეპარატების მოხმარებისას მკვდარი კვერცხუჯრედი ელემენტები ხანგრძლივად რჩება საშვილოსნოს ყელის არხში და ხდება ინფექციის გავრცელების წყარო, აგრეთვე დამახასიათებელია ხანგრძლივი სისხლიანი გამონადენი შემდგომი შესაძლო პროფუზული სისხლდენით.

ორგანოს დამზოგავი ოპერაციები ისახავს მიზნად საშვილოსნოს არტერიის ემბოლიზაციას ან ლაპარასკოპიულად მაგისტრალური სისხლძარღვის(a. iliaca interna) წინასწარ დროებით ლიგირებას, შემდეგ:

ან ვაკუმასპირაცია საშვილოსნოს ყელის გახსნის გარეშე და ყელზე ცირკულარული ნაკერის დადება

ან ვაკუმასპირაცია საშვილოსნოს ყელის გახსნის გარეშე ქორიონის მიმაგრების ადგილის ლაზერული ან ელექტრო კოაგულაციას

ან კვერცხუჯრედის ჰისტეროსკოპიული რეზექცია

შემდგომ ცერვიკალური არხის ტამპონადა ფოლის კათეტერით.

 

განვითარების მექანიზმი

მიომატოზური კვანძების განვითარების მექანიზმი დღეისათვის ისევ ღიად რჩება. ცნობილია რომ მიომატოზური კვანძების განვითარებას ხელს უწყობს ესტროგენენული ჰორმონების ჭარბი რაოდენობა და პროგესტერონის დეფიციტი. მნიშვნელობა აქვს ესტროგენების სინთეზის პროცესის დარღვევას და ამ ჰორმონების მოქმედებას საშვილოსნოს ტანის(მიომეტრიუმის) ქსოვილების მგრძნობელობაზე. საშვილოსნოს მიომეტრიუმი შესაძლებელია გაიზარდოს გლუვკუნთოვანი უჯრედების ჰიპერპლაზიისა და ჰიპერტროფიის ხარჯზე. დაავადება უმეტესად ვითარდება ქალებში რომელთა ნათესავებიც იყვნენ ავად საშვილოსნოს ფიბრომიომით ან საკვერცხეების პოლიკისტოზით.

კლინიკური სურათი

ჩივილები დაკავშირებულია ფიბრომიომის კვანძების სიდიდესთან, მის განლაგებასთან, ზრდასთან, დაავადების ხანგრძლივობასთან და სხვა ფაქტორებთან.
ხშირად გვხვდება:

• სისხლისდენა,
• ქრონიკული პოსტჰემორაგიული ანემია,
• ტკივილები,
• მეზობელი ორგანოების ზეწოლის ნიშნები.

მენსტრუაცია ჭარბია, სისხლისდენა ხანგრძლივია და ზოგჯერ არ არის დაკავსირებული მენსტრუაციასთან. მიომის ტკივილები დაკავშირებულია იოგოვანი აპარატის დაჭიმვასთან ან სიმსივნური ქსოვილის სისხლმომარაგების დარღვევასთან. აგრეთვე მზარდი სიმსივნის შემთხვევაში მეზობელ ორგანოებზე ზეწოლა. მეზობელი ორგანოების ფუნქციის დარღვევა ხშირად ვითარდება იოგებს შუა, საშვილოსნოს ყელთან, სუბსეროზულად განვითარების შემთხვევაში. სიმსივნის ზრდა წინ ახდენს შარდის ბუშტზე ზეწოლას. იწვევს შარდის გამოყოფის დარღვევას: ხშირი შარდვა ან შეუკავებლობა. ყელის უკანა ზრდის შემთხვევაში ზეწოლას ახდენს სწორ ნაწლავზე და იწვევს ნაწლავის ფუნქციის დარღვევას.
მენოპაუზის დაწყების შემთხვევაში სიმსივნის ზრდა შესაძლებელია შემცირდეს. თუ სიმსივნის ზომა 1 წლის განმავლობაში გაიზარდა 4 კვირის ორსულობის შესაბამისად, საჭიროებს ყურადღებით გამოკვლევას რომ გამოირიცხოს მიომის არაკეთილთვისებიანი გადაგვარება სარკომაში. სტატისტიკით საშვილოსნოს ფიბრომიომის გადაგვარება არაკეთილთვისებიან სიმსივნეში გვხვდება 2%-ში.
საშვილოსნოს ფიბრომიომას ხშირად თან ახლავს სხვა გინეკოლოგიური დაავადებები – ენდომეტრიუმის ჰიპერპლაზია, პოლიპოზი, ენდომეტრიოზი, საშვილოსნოს ყელის ჰიპერტროფია, ფსევდოეროზია.

საშვილოსნოს ფიბრომიომის დიაგნოსტიკა

საშვილოსნოს ზრდის შემთხვევაში დიაგნოსტირება მეან-გინეკოლოგისათვის არ წარმოადგენს დიდ სირთულეს. დიაგნოზის დასაზუსტებლად გამოიყენება კვლევის დამატებითი მეთოდები. წამყვანი როლი უკავია ულტრაბგერით კვლევას, მაგნიტურ-რეზონანსულ ტომოგრაფიას რომელიც ხასიათდება მაღალი ინფორმაციულობით. სუბმუკოზური კვანძის გამოვლენისათვის გამოიყენება ჰისტეროსკოპია(საშვილოსნოს ღრუს დათვალიერება სპეციალური აპარატით) ამ შემთხვევაში ხშირად ვლინდება ენდომეტრიუმის ჰიპერპლასტიური პროცესები, პოლიპები და სხვა საშვილოსნოს შიდა პათოლოგიები. შესაძლოა საშვილოსნოს ღრუს დიაგნოსტიკური გამოფხეკაც, კოლპოსკოპია, ნაცხი საშვილოსნოს ყელის არხიდან ონკოციტოლოგიაზე.

საშვილოსნოს ფიბრომიომის მკურნალობა

საშვილოსნოს ფიბრომიომის გავრცელების გამო დიდი მნიშვნელობა ენიჭება მის მკურნალობას.
მედიკამენტოზური მკურნალობა
საშვილოსნოს ფიბრომიომის სამკურნალოდ მისი სიმპტომებიდან გამომდინარე გამოიყენება შემდეგი ტიპის პრეპარატები:
- ტრანსამინური მჟავა. ერთ-ერთი ეფექტური პრეპარატი მენორაგიისას, გამოწვეული საშვილოსნოს მიომისგან. პრეპარატი ხელს უშლის თრომბების დაშლას, ენდომეტრიული პლაზმინოგენის ბლოკირებას. კლინიკური დაკვირვება გვაჩვენებს, რომ მენსტრუალური სისხლის დანაკარგი მცირდება 1/3-ით.
- გონადოტროპინ რილიზინგ-ჰორმონების აგონისტები: თრგუნავს გონადოტროპინ ჰორმონის გამომუშავებას ჰიპოფიზის მიერ. ავლენს გამოხატულ ანტიესტროგენულ ეფექტს და იწვევს ფიბრომიომის კვანძის ზომის მკვეთრ შემცირებას. ვინაიდან აგონისტების ეფექტი ვლინდება მხოლოდ მისი მკურნალობის პროცესში, ხოლო მისი გამოყენების ხანგრძლივობა შემცირებულია გვერდითი მოვლენების გამო, მათ ხმარობენ მხოლოდ მოსამზადებლად ქირურგიული მკურნალობის წინ.
- მიომის ზრდისა და მენომეტრორაგიის შესამცირებლად ხმარობენ საშვილოსნოს შიდა ჰორმონალურ სპირალს “მირენას”, რომელიც შეიცავს კაფსულას ლევონერგოსტროლით. “მირენა” მოიხმარება 5 წელი.

საშვილოსნოს არტერიის ემბოლიზაცია
საშვილოსნოს მიომის მკურნალობის თანამედროვე მეთოდია, კვანძის სისხლისმომარაგების შეწყვეტა, მკვებავი სისხლძარღვის ემბოლიზაციის(დახშობის) გზით. რის შემდეგაც ვითარდება კვანძის ნეკროზი. კათეტერს დგამენ ბარძაყის არტერიის გავლით საშვილოსნოს არტერიაში სისხლის მიმოქცევის ბლოკირებას სინთეთიკური ნივთიერებებით. პროცედურა მიმდინარეობს რენტგენის კონტროლით. ეს პროცედურა საჭიროებს გაუტკივარებას და ჰოსპიტალიზაციას 1 დღით.

მაღალინტენსიური ფოკუსირებული ულტრაბგერა – მიომის აბლაცია
მაღალინტენსიური ფოკუსირებული ულტრაბგერის გამოყენებით ხორციელდება კვანძის ნეკროზი. ულტრაბგერის დასხივება ხდორციელდება მუცლის წინა კედლიდან. პროცედურა არ საჭიროებს ინსტრუმენტების შეყვანას ცხეულის ღრუში, გაუტკივარებასა და ჰოსპიტალიზაციას.

• დიდი ზომის მიომა(11-12 კვირის ორსულობის ზომამდე და მეტი).
• მიომის სწრაფი ზრდა(წელიწადში 4 კვირაზე მეტი).
• კვანძის სუბმუკოზური განლაგება.
• კვანძის სუბსეროზული განლაგება ფეხზე.
• კვების დარღვევა და მიომატოზური კვანძის ნეკროზი.
• ყელის მიომა.
• სასშვილოსნოს მიომა მენომეტრორაგიით(სისხლის დენით).
• მენოპაუზის შემდეგ მიომის ზრდა.
• მეზობელ ორგანოთა ფუნქციის დარღვევა.
• უშვილობა და ორსულობის ხშირი თვითნებითი მოშლა.
• მცირე მიომის არსებობა ენდომეტრიოზთან ან ენდომეტრიუმის ფონურ დაავადებებთან და საკვერცხის სიმსივნესთან ერთად.

ქირურგიული ოპერაციის მიდგომებია:

• ლაპარატომიული.
• მინი-ლაპარატომიული.
• ლაპარასკოპიული.
• საშოსმხრივი, ლაპარასკოპიული ასისტენციით.
• საშოსმხრივი.

ახალგაზრდა ქალებში საშვილოსნოს მცირე გადიდების შემთხვევაში, უშვილობისას, შესაძლებელია მკურნალობა წარიმართოს ორგანოს დამზოგველი ოპერაცია – კონსერვატიული მიომექტომია(კვანძების ამოკვეთა საშვილოსნოს შენარჩუნებით). ოპერაციის შემდგომ პერიოდში, ყურადღება უნდა გამახვილდეს მედიკამენტოზურ მკურნალობასა და ზოგად გამაჯანსაღებელ პროცედურებზე. ოპერაციის შემდეგ ორსულობის დაგეგმარება შესაძლებელია 6 თვეში.
ქირურგიული მკურნალობა ისახავს მიზნათ საშვილოსნოს ამოკვეთას საშვილოსნოს ყელის გარეშე ან მასთან ერთად(თუ დაავადება გავრცელებულია საშვილოსნოს ყელზეც).
ოპერაცია შესაძლებელია ჩატარდეს ლაპარატომიული, ლაპარაკოსკოპიული ან საშოსმხრივი მიდგომით. უმჯობესია საშვილოსნოს ექსტირპაცია ჩატარდეს ექსტრაფასციალურად შემდგომი საშვილოსნოს მაფიქსირებელი აპარატის პლასტიკით.
ქირურგიული მიდგომის არჩევანი დამოკიდებულია საშვილოსნოს სიდიდეზე, მიომატოზური კვანძების განლაგებაზე. აგრეთვე ქირურგის გამოცდილებასა და კვალიფიკაციაზე.

მთავარია გვახსოვდეს: ოპერაცია – ეს არ არის კატასტროფა, ხოლო დაბრუნება სრულფასოვან ცხოვრებაში, ცხოვრების ხარისხი უმჯობესდება. არ არის ტკივილის სინდრომი, გაუთავებელი სისხლისდენები, სქესობრივი ცხოვრების აღდგენა შესაძლებელია უკვე ოპერაციიდან 2 თვის შემდეგ.

საშვილოსნოს ფიბრომიომა და ორსულობა

ამ შემთხვევასი საჭიროა განვსაზღვროთ ზომა, კვანძის განლაგება და მისი ზრდის პროცესი. თუ ხელს არ უშლის ნორმალური ორსულობის და მშობიარობის განვითარებას შესაძლებელია ორსულობა მივიდეს დროულ ვადამდე და იმშობიაროს ფიზიოლოგიურად. ხოლო თუ ეს საშიშროება წარმოიქმნება – შესაძლოა ორსულობა შეწყდეს ადრეულ ვადაზე ან ნაადრევად იმშობიაროს ან შეიქმნას საკეისრო კვეთის გაკეთების რისკი. ზოგიერთ შემთხვევაში დროული ორსულობის დროს საკეისრო კვეთის წარმოებისას შესაძლებელია კონსერვატიული მიომექტომია.

მიაქციეთ ყურადღება

ფიბრომიომის პროფილაქტიკა არ არსებობს. ხოლო რეგულარული გასინჯვები მეან-გინეკოლოგთან დაგეხმარებათ დროულად გამოვლინდეს ეს დაავადება და დაინიშნოს დროული კონსერვატიული მკურნალობა.

ანატომია

საშვილოსნო მდებარეობს მცირე მენჯის ღრუს ცენტრში. ის ფიქსირებულია იოგებზე და თავისუფლად მოძრაობს მცირე მენჯის ღრუში. ასეთი მოძრაობა აუცილებელია ორსულობისა და მშობიარობის ნორმალური მიმდინარეობისათვის, აგრეთვე შარდის ბუშტის, ნაწლავის ნორმალური მუშაობისათვის. საშვილოსნოსა და საშოს იოგების გარდა საშვილოსნო ფიქსირებულია მენჯის ფსკერის დიაფრაგმის კუნთებით.
თუ კუნთები და იოგები დასუსტდა, საშვილოსნო, საშოს კედლები იწევა და ვარდება გარეთ.
გამოყოფენ საშვილოსნოსა და საშოს კედლების დაწევის/გამოვარდნის შემდეგ ვარიანტებს:

• საშოს წინა კედლის დაწევა. წინა კედლის დაწევასთან ერთად ზოგჯერ ვარდება შარდის ბუშტის ნაწილი – ცისტოცელე.
• საშოს უკანა კედლის დაწევა. უკანა კედლის დაწევასთან ერთად ზოგჯერ ვარდება სწორი ნაწლავის ნაწილი – რექტოცელე.
• საშვილოსნოს არასრული გამოვარდნა. საშვილოსნოს ყელი ჩამოდის საშოს შესასვლელამდე.
• საშვილოსნოს სრული გამოვარდნა. საშვილოსნოც და საშოც სრულად გამოდის საშოს შესასვლელიდან.

 

დაავადების განვითარება

მცირე მენჯის ღრუს ორგანოების დაწევა და გამოვარდნა პოლიეთიოლოგიური დაავადებაა, რომელიც ვითარდება მენჯის ფსკერის დიაფრაგმის კუნთებისა, საშვილოსნოს იოგების აპარატის არასრულფასოვნების(დისტროფიული ცვლილებები) და მუცლის ღრუს წნევის ქრონიკული მომატების შემთხვევაში.
ამ დაავადების განვითარებას ხელს უწყობს:

• ორსულობა, ტრავმული ან გართულებული მშობიარობა.
• ესტროგენული უკმარისობა.
• შემაერთებელი ქსოვილიების სტრუქტურის სისტემური უკმარისობა.
• მძიმე ფიზიკური შრომა.
• ქრონიკული ხველება.
• გენეტიკური მიდრეკილება.
• ჰისტერექტომია.
• ასაკი.

 

დაავადება ვითარდება ნელა, წლობით მაგრამ თავი შეიძლება იჩინოს მოულოდნელად. მისი სიმპტომებია:

• უცხო სხეულის მუდმივად არსებობის შეგრძნება საშოში.
• ვინაიდან საშვილოსნოსა და საშოს დაწევა იწვევს მცირე მენჯის ღრუში სისხლის შეგუბებას. საშვილოსნო იზრდება ზომაში, შეშუპებულია. ვითარდება სიმძიმისა და ტკივილის შეგრძნება საშოში, დისკომფორტი.
• ტკივილები გავისა და წელის არეში.
• თეთრად შლა და სისხლიანი გამონადენი.
• შარდის ბუშტის ფუნქციის დარღვევა: შარდის გამოყოფის შეფერხება, გახშირებული შარდვა, უნებლიე უმნიშვნელო შარდის გამოყოფა დახველების, სიცილის ან სწრაფი სიარულის დროს.

 

საშვილოსნოს, საშოს კედლების დაწევა და გამოვარდნა ზოგჯერ მიმდინარეობს სიმპტომების გარეშე, რაც დამახასიათებელია დაწყებით სტადიებში. ეს დაავადება ქმნის დიდ უხერხულობას სქესობრივი ცხოვრების დროს(პენისი მუდმივად ეჯახება საშვილოსნოს ყელს). ასეთ სიტუაციაში ჩნდება საშოსა და საშვილოსნოს ინფიცირების საშიშროება. როგორც ამბობენ ექიმები, მრავალი ქალი ეგუება ამგვარ უხერხულებას და ცხოვრობენ საშვილოსნოს გამოვარდნით 30 წლის განმავლობაში, სანამ მდგომარეობა არ მივა უკიდურეს დონემდე: საშვილოსნოს გამოვარდნა ხელს უშლის სიარულს, ჯდომას. რთულია წარმოვიდგინოთ რა წვალებას წარმოადგენს სპორტული ვარჯიში, ფიზიკური დატვირთვა, სექსი… ხშირად აქვთ ოჯახური კონფლიქტები ქმრებთან სქესობრივი ცხოვრების შექმნილი პრობლემების გამო.
ბევრ ქალს ერიდება ექიმთან მისვლა და იმის თქმა რომ “რაღაც უშლის ფეხებს შუა”. მორიდებულობა შეიძლება შემოტრიალდეს უკიდურესობამდე განვითარებული დაავადებით.

დიაგნოზი

დიაგნოზის დასმა სირთულეს არ წარმოადგენს მეან-გინეკოლოგის მიერ ბიმანუალური გასინჯვის შემთხვევაში, ჩვენების მიხედვით შეიძლება ჩატარდეს რექტალურ და უროლოგიურ გამოკვლევები.

მკურნალობა

დაავადების საწყის ფორმებში ეფექტურია კეგელის კომპლექსური ვარჯიშები, რომელიც ეხმარება მენჯის ფსკერის კუნთების აღდგენას და დაფუძნებულია საშოსა და საზარდულის კუნთების შეკუმშვებში და მათი ტონუსის გაუმჯობესებას. ყოველდღიურად თქვენ შესასრულებელი გექნებათ არანაკლებ 200-მდე ვარჯიში.
ორთოპედიული მეთოდი(საშოს პესარების მოხმარება) მოიხმარება იშვიათად და საკმაოთ უკომფორტოა.

 საშვილოსნოსა და საშოს კედლების დაწევისა და გამოვარდნის – პროლაფსის ქირურგიული მკურნალობა მიზნად ისახავს მენჯის ფსკერის რეკონსტრუქციულ ოპერაციებს

საშვილოსნოსა და საშოს კედლების დაწევა/გამოვარდნის ქირურგიული მკურნალობის ახალი ტექნოლოგია – Gynecare Prolift Systems

კომპანია “ჯონსონ და ჯონსონმა” შექმნა და გააუმჯობესა მენჯის ფსკერის აღდგენის ტექნოლოგიები რბილი პროლენის ბადის იმპლანტაციით. რომლის ბოლოებიც ფიქსირდება მენჯის ძვლების სხვადასხვა მაფიქსირებელ ქსოვილებზე და დროთა განმავლობაში ხდება მისი ქსოვილებში შეზრდა და ფიქსირება. ეს ტექნოლოგია ფარდოდ გამოიყენება ევროპასა და ა.შ.შ.-ში. ოპერაცია წარმოებს ტრანსვაგინალურად(საშოსმხრივ) ამიტომ სხეულზე არ რჩება ოპერაციის კვალი.

პროლენის ბადე ხასიათდება:

• ელასტიურობით – არ არღვევს მენჯის ფსკერის ანამოტიას.
• რბილია – დაბალი ქსოვილოვანი აქტივობა.
• მსუბუქია – იმპლანტირებული სხეულის რაოდენობა მინიმალურია.
• ინტერლოკი – ორივე მიმართულებით გაწელვადია.
• მაკროფორებიანი სტრუქტურა – შემაერთებელ ქსოვილთან კარგი შეთავსებადობა.
• მონოფილამენტური – არ აკავებს ბაქტერიებს.

რა უპირატესობა აქვს GPS-ს ჩვეულებრივ პლასტიკურ ოპერაციებთან:

 
• ნაკლები ტრავმატიზმი და სწრაფი რეაბილიტაცია.
• მინიმალური რეციდივები.

 

ეს დაავადება უროგინეკოლოგიაში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული და რთული პრობლემაა. სტატისტიკით შარდის შეუკავებლობა 40 წელს გადაცილებული ქალების 40%-ში გვხვდება. ქალისთვის ამ პრობლემის არსებობა ძლიერი ფსიქოლოგიური სტრესია და ამის გამო ბევრს ერიდება და არ მიდის ექიმთან საკონსულტაციოთ. უმეტეს შემთხვევაში თვითონ ექიმები არ ამახვილებენ ყურადღებას და არ უღრმავდებიან ამ საკითხს კონსულტაციის დროს.
შარდის შეუკავებლობის მიზეზი შეიძლება გახდეს გართულებული, სწრაფი ან გახანგრზლივებული, დიდი ნაყოფით მშობიარობა. სხვადასხვა გინეკოლოგიური ოპერაციები(საშვილოსნოს ექსტირპაცია, ოპერაციები საშვილოსნოს დანამატების სიმსივნეების დროს), მშობიარობისას შორისის ტრავმა ან მისი შემდგომი მთლიანობის არასწორი აღდგენა, მძიმე ფიზიკური შრომა. საშოსა და საშვილოსნოს კედლების დაწევა.

შარდის შეუკავებლობა ორნაირია:

 
1. შარდის დაძაბვითი შეუკავებლობა – ეს მდგომარეობაა, როდესაც შარდის უნებლიე გამოყოფა ხდება მუცლის ღრუს წნევის მომატების დროს – ფიზიკური დატვირთვისას, ეს იქნება სირბილი, სიარული, სპორტული ვარჯიშები, მკვეთრი მოძრაობა თუ სხვა. ხველების, ცემინების, სიცილის, სქესობრივი აქტის დროს. ამ ტიპის დარღვევის გამოწვევის მიზეზია ის რომ შარდგამომყოფ გზებს აღარ შეუძლიათ შეაკავონ შარდის ბუშტში დაგროვილი შარდი.
2. შარდის ურგენტული შეუკავებლობა – შეიძლება გამოიწვიოს შარდგამომყოფი სისტემის ინფექციებმა, შარდის ბუშტის დაავადებებმა, სიმსივნურმა დაავადებებმა ან სხვადასხვა ტიპის ნეიროგენულმა დაზიანებებმა(ზურგის ან თავის ტვინის ტრავმა ან დაავადებებმა). ურგენტული შარდის შეუკავებლობის დროს შარდის ბუშტი იკუმშება უკონტროლოდ, რაც იწვევს უნებლიე და უკონტროლო შარდვას. ვლინდება მოულოდნელი და ხშირი შარდვის შეგრძნებით.

 

შარდის ურგენტულ შეუკავებლობის სამკურნალოდ მიჩნეულია კონსერვატიული მკურნალობა.

შარდის დაძაბვითი შეუკავებლობის სამკურნალოდ ექიმები უნიშნავენ ვარჯიშებს, ესტროგენულ ჰორმონებს, მაგრამ ხშირ შემთხვევაში უშედეგოა. ფაქტიურად ერთადერთი მეთოდი შარდის დაძაბვითი შეუკავებლობის სამკურნალოდ რჩება ქირურგიული მკურნალობა.